Đối thủ của U23 Việt Nam gọi quân từ châu Âu dự ASIAD 20: Chiến lược hay canh bạc tuổi trẻ?

Tôi đã sống gần bảy thập kỷ để hiểu rằng bóng đá không bao giờ kể chuyện theo cách chúng ta mong đợi. Vào cái ngày mà họ thông báo U23 Uzbekistan sẽ mang đội hình U21 đến ASIAD 20, tôi chợt nhớ về những đêm Moscow, trận bán kết Croatia – Anh, nơi một cụ ông gạt nước mắt nói về Modrić: thằng bé ấy chạy bằng cả hai mươi năm tỵ nạn. Giờ đây, một thế hệ trẻ khác của Uzbekistan đang được trao cơ hội chạy trên một sân khấu lớn – không phải để vinh quang trước mắt, mà để tôi luyện cho những mục tiêu xa hơn, tận năm 2028. Khi lá thư nói về việc U23 Việt Nam sẽ đối đầu với một đội tuyển Uzbekistan non trẻ hơn tuổi tại vòng bảng, nhiều người nghĩ đó là món quà dễ nuốt. Nhưng hãy để tôi kể cho bạn nghe về bóng đá Uzbekistan, về một đất nước luôn biết cách khiến những kẻ mộng mơ như tôi phải lặng im. Đội tuyển của họ không hề yếu, dù chỉ là U21. Đây là chiến lược đã được tính toán kỹ lưỡng, chứ không phải sự xem thường giải đấu. Hãy bắt đầu từ một con số: Huấn luyện viên của Uzbekistan triệu tập 26 cầu thủ lên đội tuyển để tập huấn tại Nhật Bản – quốc gia chủ nhà ASIAD 20. Trong số đó, có những cầu thủ trẻ đang chơi bóng tại châu Âu, điển hình là Mukhammadali Urinboev – một cầu thủ tấn công thuộc biên chế Royal Antwerp tại giải vô địch Bỉ. Đây là một chi tiết nhỏ nhưng đầy ý nghĩa. Tôi đã theo dõi bóng đá châu Á suốt nhiều thập kỷ, và tôi có thể nói rằng việc một quốc gia Trung Á như Uzbekistan sản sinh ra cầu thủ chơi bóng đỉnh cao tại châu Âu không còn là điều hiếm hoi, nhưng vẫn đáng để chúng ta ghi chép. Urinboev, cầu thủ được Transfermarkt định giá khoảng 400.000 euro – một con số khiêm tốn so với mặt bằng châu Âu, nhưng là một trong những giá trị cao nhất tại ASIAD 20. Anh ta có thể chơi được ở vị trí tiền vệ tấn công hoặc cả hai cánh, một sự linh hoạt hiếm có ở một cầu thủ mới ngoài 20 tuổi. Tôi đã từng được đưa tin về những cầu thủ trẻ như thế này trong các kỳ Olympic và World Cup. Họ thường mang trong mình một tinh thần U21 rất đặc trưng: dũng mãnh, khát khao chứng tỏ bản thân, và sẵn sàng trả giá bằng mồ hôi trên sân cỏ. Điều khiến tôi tâm đắc nhất trong bài phân tích của mình về trận đấu này là sự thật rằng Uzbekistan đang cố tình sử dụng ASIAD 20 như một bước đệm để hướng tới vòng chung kết U23 châu Á 2028 và Thế vận hội Los Angeles 2028. Đó là một tham vọng xa vời, táo bạo và có phần điên rồ trong mắt những người chỉ biết đến chiến thắng trước mắt. Nhưng nếu bạn đã từng nghe câu chuyện về những chú cừu non của dãy núi Tian Shan, bạn sẽ hiểu rằng người chăn cừu không bao giờ vội vã đem cừu của mình ra chợ khi chúng chưa đủ lông đủ cánh. Hãy nhìn vào kết cấu đội hình của họ. 26 cầu thủ được triệu tập, nhưng nhiều khả năng họ sẽ mang đến ASIAD một đội hình gồm những cầu thủ chủ yếu đang chơi ở giải vô địch quốc gia Uzbekistan: Pakhtakor, Nasaf, Olympic MobiUz. Tôi biết những cái tên này, vì tôi đã theo dõi các kỳ ASIAD, các giải U23 châu Á và World Cup trẻ qua nhiều năm. Các đội bóng Uzbekistan trẻ tuổi không có nhiều cầu thủ nổi tiếng trên trường quốc tế, nhưng họ có một hệ thống đào tạo trẻ ổn định và thấm nhuần kỷ luật chiến thuật của Liên Xô cũ. Điều đó có nghĩa là họ không ngán bất cứ đối thủ nào, kể cả khi đối thủ là một đội U23 Việt Nam đang lên như chúng ta. Nhưng tại sao họ lại làm vậy? Tại sao lại chọn cách đối đầu với một đối thủ nhiều tuổi hơn, có kinh nghiệm hơn, như U23 Việt Nam, trong khi có thể tung ra đội hình mạnh nhất để cạnh tranh huy chương? Tôi tin rằng câu trả lời không phải là họ xem thường giải đấu, mà vì họ đã nhìn thấy bức tranh lớn hơn: sự chuẩn bị cho năm 2028. Tôi đã từng viết trong cuốn sổ tay của mình: “kẻ mộng mơ” là người nhìn thấy bầu trời đầy sao trong khi người khác chỉ thấy bóng tối. Uzbekistan đang nhìn thấy những vì sao năm 2028. Về mặt chiến thuật, việc lựa chọn các cầu thủ trẻ hơn tuổi quy định thường mang đến một rủi ro: thể lực và sự trưởng thành chưa đủ so với các đối thủ U23. Trong bóng đá hiện đại, tốc độ và sức mạnh là yếu tố sống còn, và tôi nghĩ rằng thể trạng của các cầu thủ U21 Uzbekistan sẽ là một thử thách lớn khi họ gặp phải những hậu vệ U23 Việt Nam có thể hình tốt. Nhưng cần nhớ rằng bóng đá không chỉ là cơ bắp. Nó còn là khả năng đọc trận đấu, thứ được tôi luyện qua nhiều năm chơi bóng bài bản. Và các cầu thủ trẻ này đang được tôi luyện trong một môi trường bóng đá hiện đại hơn bao giờ hết. Tôi đã thấy những đội bóng trẻ châu Á chơi thứ bóng đá pressing tầm cao, gây sức ép dữ dội lên đối phương dù non kinh nghiệm. Điều đó có thể biến trận đấu thành một cuộc đấu tốc độ và thể lực, nơi mà sự tập trung của U23 Việt Nam bị thử thách đến từng phút. Mặt khác, theo phân tích của tôi, đội tuyển Uzbekistan có một lợi thế rất lớn: họ được chuẩn bị kỹ lưỡng tại Nhật Bản. Việc họ tổ chức một trận giao hữu với đội tuyển Trung Quốc vào ngày 10 tháng 9 trước khi ASIAD 20 khởi tranh là một dấu hiệu rõ ràng về việc họ đang kiểm tra sức mạnh của mình trước một đối thủ châu Á có nền bóng đá phát triển. Trận đấu này không chỉ là một cuộc tập dượt, mà còn là một cách để các cầu thủ trẻ làm quen với không khí căng thẳng, với áp lực của một trận đấu quốc tế. Và khi bạn bước vào một trận đấu gặp Trung Quốc, bạn không thể coi đó là trận đấu dễ dàng. Vấn đề lớn nhất của U23 Việt Nam nằm ở khía cạnh tâm lý và sự đánh giá thấp đối thủ. Tôi đã từng chứng kiến không ít trận đấu mà đội bóng mạnh hơn về lý thuyết phải ôm hận vì nghĩ rằng đối thủ của mình yếu hơn. U23 Việt Nam đang đứng trước một cơ hội rất lớn khi trong bảng đấu có Uzbekistan sử dụng U21, Kuwait và Philippines. Nhưng nếu họ chủ quan, nếu họ nghĩ rằng chiến thắng là điều tất yếu, thì bóng đá sẽ trừng phạt họ. Tôi từng nói: “Bảng tỷ số không phản ánh nổi trái tim, và bóng đá viết thơ ở những chỗ đó.” Và trái tim của các cầu thủ trẻ Uzbekistan đang bừng cháy một khát vọng chứng minh mình xứng đáng với niềm tin của đội tuyển. Một điểm nữa mà tôi muốn nhấn mạnh: Việc Uzbekistan sử dụng đội U21 không giống như việc họ buông bỏ giải đấu. Thực chất, đây là một đòn tâm lý ngược. Họ đưa đến những cầu thủ tràn đầy nhiệt huyết, sẵn sàng chiến đấu hết mình mà không vấp phải áp lực danh vọng. Trong khi đó, U23 Việt Nam có thể sẽ bị kỳ vọng phải thắng, phải giành kết quả tốt, và khi bạn mang trên vai gánh nặng kỳ vọng, bạn sẽ dễ mắc sai lầm hơn. Tôi đã chứng kiến điều đó nhiều lần tại các kỳ World Cup và Thế vận hội. Tôi vẫn nhớ những giọt nước mắt của các cầu thủ trẻ khi họ không thể vượt qua rào cản tâm lý trong một trận đấu quan trọng. Không chỉ có thế, tôi nghĩ rằng đây là một đòn bẩy kinh tế bóng đá đáng chú ý. Cầu thủ Urinboev, dù chỉ được định giá 400.000 euro bởi Transfermarkt, chính là đại diện tiêu biểu cho nguồn tài nguyên bóng đá đang được đầu tư thông minh tại Uzbekistan. Họ không chỉ đưa cầu thủ sang châu Âu thi đấu, họ còn có một kế hoạch dài hạn để phát triển và bán cầu thủ nhằm tăng cường sức mạnh tài chính cho các câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia. Nếu Urinboev có màn trình diễn ấn tượng tại ASIAD 20, chắc chắn giá trị của anh ta sẽ tăng lên nhanh chóng. Đó là quy luật phát triển của thị trường chuyển nhượng, và tôi đã chứng kiến biết bao cầu thủ trẻ non trẻ từ các nền bóng đá mới nổi như Uzbekistan trở thành ngôi sao trong một kỳ giải đấu lớn. Liệu Urinboev có thể khoác áo U23 Uzbekistan nhưng mang đến một làn gió châu Âu đầy khác biệt? Tôi tin rằng những cầu thủ từng thi đấu tại Bỉ, Hà Lan, hoặc các giải đấu hàng đầu châu Âu khác thường có một sự khác biệt rất lớn về nhận thức chiến thuật khi trở về thi đấu cho đội tuyển quốc gia. Họ có thể đọc không gian tốt hơn, di chuyển thông minh hơn trong một hệ thống pressing hoặc phòng ngự khu vực, và đặc biệt là biết cách xử lý bóng dưới áp lực cao. Điều này càng khiến U23 Việt Nam cần phải cẩn trọng với những ngôi sao trẻ đang chơi bóng tại châu Âu trong đội hình đối thủ. Nhưng trận đấu này không chỉ là cuộc so tài của các ngôi sao, mà của cả một tập thể và chiến thuật của ban huấn luyện. Hãy nhìn vào cách HLV Khaydarov xây dựng đội hình Uzbekistan. Tôi đã có dịp phân tích các trận đấu của các đội trẻ Uzbekistan trong những năm gần đây. Họ thường sử dụng sơ đồ chiến thuật linh hoạt, sẵn sàng chuyển từ phòng ngự phản công sang kiểm soát bóng tùy vào đối thủ. Thêm vào đó, với một đội ngũ cầu thủ trẻ, họ có thể chơi với cường độ cao trong suốt 90 phút mà không gặp phải sự sụt giảm thể lực quá lớn, vì họ chưa phải trải qua lịch thi đấu dày đặc như các cầu thủ chuyên nghiệp ở châu Âu. Ngược lại, U23 Việt Nam dưới sự dẫn dắt của HLV Philippe Troussier – một chiến lược gia người Pháp, có xu hướng chơi thứ bóng đá kiểm soát nhưng cũng ưa thích sự linh hoạt. Tôi đã theo dõi ông từ thời còn dẫn dắt đội tuyển Nhật Bản, và tôi biết rằng ông không bao giờ xem thường bất kỳ đối thủ nào. Ông sẽ chuẩn bị một giáo án kỹ lưỡng cho trận gặp Uzbekistan, dựa trên những điểm yếu của họ. Nhiều khả năng ông sẽ chỉ đạo các học trò chơi pressing tầm cao để ngăn chặn việc triển khai bóng từ tuyến dưới của đối thủ, đồng thời tập trung khai thác khoảng trống sau lưng hàng hậu vệ trẻ trung của Uzbekistan. Ở khía cạnh tài chính, việc triệu tập cầu thủ từ châu Âu cho một đội tuyển trẻ như U23 Uzbekistan là một tín hiệu tích cực. Nó thể hiện rằng bóng đá Uzbekistan không chỉ phát triển về nội lực mà còn có mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với các nền bóng đá phát triển như Bỉ. Các đội bóng Bỉ nổi tiếng với việc phát hiện và đào tạo các tài năng trẻ từ khắp nơi trên thế giới. Chính vì thế, cầu thủ Urinboev đang được hưởng lợi từ môi trường đào tạo chuyên nghiệp bài bản, không chỉ về mặt thể lực mà còn về khía cạnh chiến thuật và tư duy chơi bóng. Điều này càng khiến anh trở nên nguy hiểm hơn khi đối đầu với những hậu vệ Việt Nam vốn quen với nhịp độ của bóng đá Đông Nam Á. Nhưng ở một góc độ nào đó, tôi lại thấy lạc quan cho U23 Việt Nam. Vì đây là một cơ hội để họ chứng minh rằng nền bóng đá Việt Nam đã tiến bộ, đủ sức đối đầu với những đội bóng mạnh đến từ Tây Á hay Trung Á. Họ sẽ có lợi thế về tuổi tác và sự chín muồi trong lối chơi. Và tôi nghĩ rằng chính sự khác biệt về tuổi tác này sẽ tạo ra một thế trận cởi mở và hấp dẫn, bởi cả hai đội đều có sức trẻ và khát khao thể hiện. Cần nhắc lại rằng đối thủ của Việt Nam tại bảng đấu này còn có Kuwait và Philippines. Kuwait đang trong quá trình tái thiết nền bóng đá sau nhiều năm sa sút, trong khi Philippines đang đi lên nhờ chính sách nhập tịch cầu thủ. Nhưng rõ ràng Uzbekistan là đối thủ khó chịu nhất, và đó là lý do tại sao trận đấu vào ngày 22 tháng 9 này sẽ là một trong những trận đấu đáng chờ đợi nhất của bảng đấu. Nếu U23 Việt Nam có thể giành chiến thắng trước một đội bóng Uzbekistan trẻ trung tràn đầy khát khao, đó chính là lời khẳng định đanh thép cho sức mạnh của bóng đá Việt Nam trên trường châu lục. Khi tôi ngồi viết những dòng này, trời đã về khuya. Tôi lại nhớ về cuốn sổ tay của mình, nơi tôi ghi chép không phải những con số, mà là những giọt nước mắt của các cầu thủ. Có lần, tôi đã ghi lại giọt nước mắt của một cầu thủ dự bị không được ra sân, và tôi nghĩ rằng đó cũng là lúc bóng đá trở nên thơ mộng nhất. Trong trận đấu này, sẽ có những giọt nước mắt. Sẽ có cầu thủ khóc vì hạnh phúc, và sẽ có cầu thủ khóc vì tiếc nuối. Tôi không biết ai sẽ là người khóc, nhưng tôi biết rằng cả hai đội đều đang nỗ lực không ngừng nghỉ để viết nên câu chuyện của chính họ. Về phía U23 Việt Nam, tôi hy vọng họ sẽ không bị cuốn vào cái bẫy “đối thủ trẻ hơn thì dễ thắng”. Bóng đá không bao giờ tính tuổi trên giấy tờ, mà tính bằng trái tim và khối óc trên sân. Họ cần phải ra sân với sự tôn trọng đối thủ, nhưng đồng thời cũng tự tin vào khả năng của mình. Chiến thắng không chỉ đem lại ba điểm, mà còn tạo đà tâm lý cho những trận đấu tiếp theo. Một trận hòa cũng có thể là một kết quả tệ hại trong cuộc đua giành ngôi nhất bảng. Bởi vậy, ngay từ phút đầu tiên, U23 Việt Nam phải thể hiện một tinh thần quyết tâm cao nhất. Hãy để tôi kể một câu chuyện về một con chim sẻ. Người ta thường đánh giá con chim sẻ là nhỏ bé, yếu ớt, nhưng khi mùa đông đến, nó vẫn bay được qua những đỉnh núi phủ đầy tuyết trắng. U23 Việt Nam không nên nhìn U23 Uzbekistan bằng ánh mắt của một con đại bàng nhìn một con mồi nhỏ bé. Thay vào đó, hãy nhìn họ như một người anh em, một người bạn đường trong tiến trình phát triển chung của bóng đá châu Á. Khi đó, trận đấu sẽ trở nên đẹp đẽ và giàu ý nghĩa hơn. Vì suy cho cùng, bóng đá là một cuộc chơi, và không gì tuyệt vời hơn khi được chơi một trận đấu với một đối thủ xứng tầm. Tôi thường nói với các phóng viên trẻ rằng: “Những cuốn sổ tay của tôi chứa đầy những giọt nước mắt của các trận đấu, và tôi coi chúng như những viên ngọc quý.” Trận đấu này sẽ tạo ra một câu chuyện xứng đáng để viết vào nhật ký. Và tôi chắc chắn rằng, dù kết quả ra sao, trận đấu giữa U23 Uzbekistan và U23 Việt Nam tại ASIAD 20 sẽ là một trong những trận đấu đáng nhớ của giải đấu. Bởi lẽ, ở đó, người ta không chỉ thấy những pha bóng đẹp, những bàn thắng, mà còn thấy khát vọng của tuổi trẻ và chiến lược phát triển của hai nền bóng đá. Còn về đêm nay, tôi sẽ lắng nghe tiếng thở của trái bóng, và chờ đợi câu chuyện của ngày 22 tháng 9, như một bài thơ chưa được viết, đang đợi bàn tay của số phận chắp bút. Đêm trên sân vắng, tôi nghe thấy tiếng thở của trái bóng. Nó như đang kể về một thế hệ cầu thủ trẻ của Uzbekistan, và cũng là lời cảnh tỉnh cho những ai nghĩ rằng bóng đá chỉ là câu chuyện của tuổi tác. Họ bảo tôi mộng mơ. Nhưng trái bóng chưa bao giờ giấu tôi điều gì: trong mọi cuộc chơi, kẻ bị đánh giá thấp thường là kẻ mang đến những bất ngờ lớn nhất.