Đình Bắc ghi bàn, kiến tạo trong chiến thắng 4-2; Việt Nam chờ Malaysia ở trận tranh hạng ba

Ngay khi tiếng còi mãn cuộc vang lên, tôi ghi lại một điều: ba trong bốn bàn thắng của Việt Nam đi qua chân Nguyễn Đình Bắc — một bàn, hai đường kiến tạo. Trên cánh tay cậu ấy là tấm băng đội trưởng, lần thứ ba. Sau trận, cậu nói về niềm hạnh phúc, về trách nhiệm lớn hơn, về việc dù đá chính hay vào sân từ ghế dự bị thì cũng cố gắng làm đúng điều huấn luyện viên Kim Sang Sik yêu cầu. Một trận thắng 4-2, một cầu thủ trẻ tỏa sáng, một đội bóng vừa trải qua thất bại trước Thái Lan. Cảm xúc thì rõ ràng. Nhưng phía sau cảm xúc ấy là điều gì, tôi muốn nhìn chậm lại. Đội tuyển Việt Nam bước vào trận gặp Pakistan sau khi đã để thua Thái Lan, và vị trí nhì bảng B chỉ còn đủ để đưa thầy trò ông Kim Sang Sik tới trận tranh hạng ba gặp Malaysia. Trận thắng Pakistan vì thế mang ý nghĩa sửa chữa nhiều hơn là bước tiến tới ngôi vô địch. Đó là điều tôi cần giữ trong đầu, bởi nó quyết định cách đọc mọi dữ kiện phía sau. Williams Minh Hoàng ghi bàn thắng đầu tiên cho đội tuyển quốc gia, và phát biểu của cậu sau đó xoay quanh lòng biết ơn và sự chăm chỉ. Đình Bắc thì nhấn mạnh rằng khi được đeo băng đội trưởng, trách nhiệm của cậu lớn hơn. Hai cầu thủ trẻ, hai cách nói khác nhau, cùng một tín hiệu: đây là một đội tuyển đang chuyển giao thế hệ, và những người trẻ đang được trao việc thật. Đây là một giải đấu khu vực, nơi đội tuyển Việt Nam luôn được kỳ vọng đi tới trận cuối cùng. Việc phải đá trận tranh hạng ba, với một đội bóng từng nhiều lần vào chung kết, tự nó đã là một tín hiệu. Tôi theo dõi đội tuyển này qua từng trận, và điều khiến tôi dừng lại nằm ngoài tỷ số. 376 lượt xem không tạo nên một chiến thuật gia — nhưng một huấn luyện viên trẻ chịu đọc đến chữ cuối cùng thì có thể. Tôi vẫn tin vào cách đọc chậm như vậy, kể cả khi phần lớn khán giả chỉ nhớ bàn thắng. Hồ sơ của Đình Bắc trong trận này đáng chú ý ở chỗ nó lệch: hai kiến tạo, một bàn. Một tiền đạo thuần số 9 thường có tỷ lệ ngược lại. Việc cậu ấy tạo ra nhiều hơn là kết thúc gợi ý rằng vai trò thật của cậu nằm ở vùng giữa tiền đạo và tiền vệ tấn công — một mũi nhọn lùi, người lôi kéo hàng thủ rồi mở ra khoảng trống cho người khác. Khoảng trống phía sau hàng thủ đối phương rộng đúng 14 mét — nhưng điểm chết thực sự nằm ở nơi không ai thèm nhìn. Có ba trong bốn bàn thắng đi qua chân một cầu thủ, tôi không đọc đó là sự thăng hoa. Tôi đọc đó là sự phụ thuộc. Khi một đội bóng cần đúng một người để tạo ra phần lớn mối nguy, thì mọi đối thủ tiếp theo chỉ cần một việc: khóa người đó lại. Điều tôi tự hỏi là ai sẽ là người thứ hai. Câu trả lời có thể đã xuất hiện: Minh Hoàng, với bàn thắng đầu tiên, đúng kiểu một mũi tiến công dự phòng được thử lửa. Cách ông Kim Sang Sik dùng Đình Bắc cũng đáng bàn. Việc cậu ấy có thể đá chính hoặc vào từ ghế dự bị cho thấy huấn luyện viên xem cậu như một đòn chiến thuật linh hoạt, không phải một suất cố định. Điều đó vừa bảo vệ thể lực cầu thủ trẻ trong một giải đấu dày, vừa cho phép đội bóng thay đổi nhịp tấn công theo từng hiệp. Ngôn ngữ trở lại trong hiệp hai mà Minh Hoàng dùng cũng nói lên điều tương tự: hiệp một có vấn đề, và đội bóng đã phải chỉnh lại trong phòng thay đồ. Nếu chỉ nhìn tỷ số 4-2, ta sẽ bỏ qua rằng đội tuyển này vẫn còn lỗ hổng ở tuyến dưới. Bốn bàn thắng che đi việc hàng thủ để đối phương ghi hai bàn, và trong một trận đấu mà đội bóng phải trở lại, thì khả năng kiểm soát trận đấu từ đầu vẫn là dấu hỏi. Đình Bắc khoác áo câu lạc bộ Công An Hà Nội. Một màn trình diễn ở đội tuyển quốc gia — bàn thắng, kiến tạo, băng đội trưởng — là kiểu sự kiện làm tăng giá trị của một cầu thủ trẻ trên thị trường chuyển nhượng. Đó là quy luật bình thường của bóng đá, và câu lạc bộ chủ quản sẽ có thêm lợi thế trong bất kỳ cuộc đàm phán nào. Nhưng tôi muốn dừng ở một điểm khác. Bài viết này đến với công chúng qua một nền tảng truyền hình nắm bản quyền giải đấu. Giọng điệu cảm xúc, xoay quanh một ngôi sao trẻ, phục vụ rất tốt cho việc quảng bá. Tôi không nói điều đó là sai — tôi nói rằng nó cần được đọc đúng chỗ: như một sản phẩm truyền thông, chứ chưa hẳn là một bản báo cáo phong độ. Một trận đấu là một mẫu quá nhỏ. Đối thủ Pakistan lại là một đội đến từ khu vực Nam Á, một chi tiết không khớp với cấu trúc thông thường của các giải đấu Đông Nam Á. Tôi để ngỏ phần kiểm chứng ấy cho ban tổ chức. Điều tôi có thể nói chắc là: một chiến thắng trước đối thủ chưa được kiểm định không nên được dùng để đo sức mạnh thật của đội tuyển. Rồi còn cái tên Williams Minh Hoàng. Chữ Williams gợi tới một cầu thủ mang dòng máu Việt ở nước ngoài, hoặc một trường hợp nhập tịch. Không có tranh chấp nào được nêu ra, nhưng cách đặt tên ấy đáng để ý, bởi nó mở ra một kênh tuyển chọn mới mà đội tuyển có thể đang thử nghiệm. Và tôi tự nhắc mình về một cái bẫy quen thuộc: nâng một cầu thủ trẻ lên sau một trận, rồi quay lại đánh sập cậu ấy sau trận kế tiếp. Áp lực ấy không đến từ cầu thủ, nó đến từ cách chúng ta kể câu chuyện. Trận tranh hạng ba gặp Malaysia sẽ là phép thử thật. Không phải vì tấm huy chương đồng, mà vì nó cho biết đội tuyển này có thể tạo ra bàn thắng từ người khác ngoài Đình Bắc hay không, và liệu hàng thủ có đứng vững khi không có bốn bàn để bù đắp. Trái tim sau chiến thuật — tôi không hỏi đội nào xứng đáng thắng, tôi hỏi đội nào dám thua vì chính mình. Với một đội tuyển đang chuyển giao, câu hỏi ấy còn dài hơn một trận đấu.