Cuộc đua chủ tịch VFF nhiệm kỳ 2026-2030: ứng viên đã rõ, chiếc ghế tài chính vẫn trống

Giữa tháng 10, một người làm bóng đá ở câu lạc bộ gửi cho tôi danh sách đề cử sơ bộ cho đại hội Liên đoàn Bóng đá Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2030. Tôi đọc một lượt, rồi đọc lại lượt thứ hai, chậm hơn. Thói quen ấy tôi giữ từ sau World Cup 2026, sau buổi chiều ở Kazan tôi đứng chờ phỏng vấn một cầu thủ Nhật Bản mà trong đầu không có nổi một câu hỏi tử tế về cách đội bóng của anh ta pressing. Bài học từ World Cup 2026 rất đơn giản: đôi tai luôn đi trước cây bút. Đến lượt đọc thứ hai, tôi dừng lại ở một chỗ trống. Ba cái tên cho ghế chủ tịch. Trần Quốc Tuấn, đương kim chủ tịch, một cán bộ nhà nước đang được một bộ quản lý, người có bề dày đóng góp cho bóng đá Việt Nam. Nguyễn Đức Thụy, doanh nhân, người duy nhất trong danh sách có chương trình hành động được mô tả, với trọng tâm là thu hút nguồn lực và kết nối các bên liên quan. Cái tên thứ ba là một phó chủ tịch đương nhiệm mà nguồn tin ban đầu chỉ ghi bằng họ Vũ. Chỗ trống nằm ở ghế phó chủ tịch tài chính. Bao năm, đây là cửa ngõ để các “bầu” đưa tiền vào bóng đá đội tuyển. Trong danh sách sơ bộ lần này, không có tên một tỷ phú đô la nào cho chiếc ghế đó. Ghế chủ tịch cũng vậy. Ngày 19 tháng 10 là hạn chốt đề cử, và tiểu ban nhân sự của liên đoàn vẫn đang tổng hợp. Danh sách phải được đọc như thông tin sơ bộ do các câu lạc bộ cung cấp. Nhưng một khoảng trống thì không cần chờ xác nhận. Trong một liên đoàn mà chiếc ghế tài chính từng là van nguồn của cả nền bóng đá, giai đoạn chốt danh sách lại không có ai thuộc tầng tỷ phú. Đại hội khóa X dự kiến diễn ra vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027. Các tổ chức thành viên — câu lạc bộ chuyên nghiệp, liên đoàn địa phương, các hội thành viên — vừa là nơi đề cử, vừa là nơi bỏ phiếu. Người hâm mộ không có lá phiếu nào trong hội trường ấy. Mô hình tài chính của VFF đứng trên ba chân. Nhà nước. Thương mại và bản quyền. Và tiền của các nhà hảo tâm lớn, đi qua ghế phó chủ tịch tài chính. Một chân đang yếu đi theo cách dễ thấy nhất: không tỷ phú nào được đề cử, kể cả cho chính chiếc ghế tài chính. Một chân bị ràng buộc hành chính: cán bộ nhà nước ra ứng cử phải có văn bản đồng ý của bộ quản lý. Chân còn lại, doanh thu thương mại và bản quyền, không có số liệu nào trong nguồn tin tôi có, nên mọi phán đoán về nó chỉ nên dừng ở mức câu hỏi. Có một giả thuyết đáng cân nhắc cho khoảng trống ấy: mệt mỏi của giới hảo tâm sau một chu kỳ đắt đỏ. Hai năm 2026 và 2026 tiêu tốn của bóng đá Việt Nam hai lần thay huấn luyện đội tuyển và một chiến dịch ASEAN Cup kéo dài đến tận trận chung kết tháng 1. Tiền đã ra, cúp đã về, và cái mà giới bầu nhìn thấy sau đó là một nhiệm kỳ mới cần thêm tiền nữa. Không ai muốn là người đầu tiên ký séc. Điều đó đẩy cuộc đua vào một khung khác hẳn khung mà người ta tưởng. Đây là cuộc đua giữa hai thứ: nguồn lực và sự liên tục. Nguyễn Đức Thụy mang theo vế thứ nhất. Trần Quốc Tuấn mang theo vế thứ hai, cộng với uy tín của một nhiệm kỳ vừa có cúp. Không ai đang cạnh tranh bằng một triết lý bóng đá. Sự liên tục ấy có một cái neo rất cụ thể. Trần Anh Tú tiếp tục được đề cử vào ghế phó chủ tịch phụ trách chuyên môn. Với người theo dõi bóng đá Việt Nam mười năm qua, đó là tín hiệu dễ đọc nhất trong toàn bộ danh sách: hướng kỹ thuật của các đội tuyển và hệ thống trẻ khó thay đổi, bất kể ai ngồi ghế chủ tịch. Tín hiệu đó vừa là điểm tựa, vừa là dấu lặng. Điểm tựa vì bộ máy chuyên môn không bị xáo trộn giữa một chu kỳ giải đấu lớn. Dấu lặng vì nó cho thấy không ai đang tranh cử bằng một chương trình kỹ thuật. Nhìn vào những điểm đau đã thành kinh niên của bóng đá Việt Nam, khoảng lặng này khá rộng. Tỉ lệ chuyển hóa từ đội trẻ lên đội một. Việc xếp lịch V.League sao cho không bào mòn đội tuyển. Chuẩn trọng tài và VAR. Không ứng viên nào công bố kế hoạch cho ba việc đó, ít nhất trong những gì đã lộ ra. Đây là thiếu thông tin, chứ chưa phải bằng chứng rằng không ai có kế hoạch. Uy tín của nhiệm kỳ hiện tại thì có thật và đong đếm được. Tháng 1 năm 2026, đội tuyển Việt Nam vô địch ASEAN Cup, giải mang tên Mitsubishi Electric Cup, sau hai lượt trận chung kết với Thái Lan. Nguyễn Xuân Son ghi bàn ở cả hai lượt, rồi gãy xương ở lượt về và phải nghỉ dài hạn. Trước đó, đội tuyển nữ Việt Nam lần đầu tiên giành vé dự World Cup nữ 2026. Đội tuyển nữ cũng có phần thưởng riêng và bài toán riêng. Một suất dự World Cup nữ 2026 là cột mốc, nhưng duy trì nó đòi hỏi nguồn lực thường xuyên hơn nhiều so với một lần vượt vòng loại. Bài kiểm tra gần nhất của ban lãnh đạo sắp tới là vòng loại Asian Cup 2027 và chu kỳ AFF 2026, hai đấu trường sẽ quyết định liệu nhiệm kỳ mới thừa hưởng một đường cong đi lên hay một đường cong đi xuống. Mặt còn lại của tờ hồ sơ: đội tuyển không vào được vòng loại thứ ba World Cup 2026, và nhiệm kỳ của Philippe Troussier kết thúc giữa đường vào tháng 3 năm 2026 sau trận thua Indonesia ở Mỹ Đình. Tôi có mặt ở trận đó. Hôm ấy khán đài không im lặng, nhưng cái im lặng đến sau tiếng còi mãn cuộc mới là thứ tôi nhớ. Tối về, tôi xem lại băng hai lần, ghi chú từng pha mất bóng ở tuyến giữa, và hiểu ra rằng vấn đề của đội tuyển khi ấy nằm ở cấu trúc triển khai, không ở thái độ cầu thủ. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, một trận thua kiểu đó luôn để lại hai loại hệ quả: hệ quả trên bảng xếp hạng, và hệ quả trong phòng họp của liên đoàn. Loại thứ hai mới là thứ quyết định cuộc bỏ phiếu. Và nó nghiêng về phía đương kim chủ tịch, vì chiếc cúp vừa giành được là vốn chính trị thật. Ở một liên đoàn mà nhiệm kỳ bốn năm được đo bằng một hoặc hai chu kỳ giải đấu, một chiếc cúp khu vực thường đủ để mua trọn một nhiệm kỳ nữa, trừ khi có một nhân vật nặng ký gia nhập muộn. Ở đây cần tách hai thứ mà báo chí hay gộp. Sự chú ý của người hâm mộ và lá phiếu của tổ chức thành viên là hai đại lượng khác nhau, vận hành theo hai nhịp khác nhau. Nhịp trống không nằm ở trọng tài, mà nằm ở nhịp thở của người hâm mộ — nhưng trống ấy không được gõ trong phòng bỏ phiếu. Người hâm mộ tạo ra tính chính danh cho một kết quả, không tạo ra kết quả. Vậy nên khi thấy dư luận sôi lên vì một cái tên, tôi thường đọc theo hướng khác: đó là tín hiệu về cách kết quả sẽ được biện minh sau đại hội, chứ không phải dự báo về kết quả. Có một cách đọc ngược lại đáng cân nhắc hơn. Chiếc ghế quyết định vận mệnh bóng đá Việt Nam trong bốn năm tới có thể không phải ghế chủ tịch. Ghế chủ tịch quyết định ai phát ngôn. Ghế phó chủ tịch phụ trách chuyên môn quyết định ai huấn luyện, ai được gọi, lịch thi đấu được xếp ra sao. Ghế phó chủ tịch tài chính quyết định tiền chảy vào từ đâu và chảy về đâu. Trong ba ghế ấy, hai ghế đã có người, và người ta đã biết họ là ai. Ghế thứ ba trống. Một cuộc đua đang dồn toàn bộ ống kính vào chiếc ghế mà kết quả của nó ít làm thay đổi cấu trúc vận hành nhất. Còn một chi tiết dễ bị bỏ qua trong luật chơi: cán bộ nhà nước muốn ra ứng cử phải có văn bản đồng ý của bộ quản lý. Cơ chế ấy lọc bớt ứng viên trước cả khi họp, và nó khiến danh sách sơ bộ không phản ánh tương quan lực lượng thật trong giới bóng đá, mà phản ánh tương quan lực lượng đã đi qua một cửa hành chính. Có một khả năng khác mà tôi không loại trừ. Việc công khai ghi chú rằng không có tỷ phú nào trong danh sách sơ bộ có thể là một cách đặt câu hỏi công khai với giới bầu: còn ai muốn bước vào trước hạn chót? Nếu đúng vậy, danh sách tháng 10 chưa phải danh sách tháng 12, và một cái tên nặng ký hoàn toàn có thể xuất hiện muộn ở ghế tài chính. Còn nếu không ai xuất hiện, hệ quả không nằm ở chỗ liên đoàn hết tiền ngay. Hệ quả nằm ở mô hình. Khi nguồn lực đi qua quan hệ cá nhân của một chủ tịch thay vì đi qua một cơ chế tài chính được thể chế hóa, liên đoàn thắng được một nhiệm kỳ và mất đi khả năng tự đứng vững ở nhiệm kỳ sau. Chương trình hành động của một ứng viên doanh nhân càng thuyết phục ở phần kết nối các bên liên quan thì rủi ro chuyển giao càng lớn, vì kết nối ấy không nằm trong quy chế, nó nằm trong danh bạ điện thoại. Ở chiều ngược lại, sự liên tục cũng có cái giá của nó. Một bộ máy chuyên môn ổn định là điều kiện cần để chạy một chu kỳ giải đấu lớn. Nhưng nếu sự ổn định ấy trở thành lý do để hoãn những việc đã bị hoãn quá lâu — chuẩn trọng tài, lịch thi đấu, lộ trình từ đội trẻ lên đội một — thì cái giá sẽ được thanh toán sau, bằng một chu kỳ thất bại nữa. Tôi nghĩ về năm 2026, khi khán đài trống và những buổi hỏi đáp trực tuyến của tôi với khoảng ba trăm cổ động viên mỗi tuần trở thành nơi duy nhất để nghe bóng đá thở. Có một cuộc phỏng vấn tôi không bao giờ quên — vì tôi đã không hỏi gì cả. Người ngồi trước mặt tôi im lặng, và tôi để cho sự im lặng ấy ở lại lâu hơn một phóng viên trẻ thường cho phép. Sự im lặng đôi khi là câu trả lời đầy đủ nhất. Danh sách đề cử tháng 10 này cũng có một khoảng im lặng như vậy. Nó không nói rằng bóng đá Việt Nam hết tiền. Nó nói rằng cấu trúc tài chính của bóng đá Việt Nam đang chờ được định nghĩa lại, và chưa ai nhận việc ấy. Từ giờ đến ngày đại hội, tín hiệu đáng theo dõi nhất không phải là một cái tên ở ghế chủ tịch. Tín hiệu là việc có ai đó bước vào ghế tài chính trước hạn chót hay không, và nếu có, người đó đến với một cơ chế hay với một danh bạ. Tôi không làm ra nhịp đập của thể thao; tôi chỉ may mắn được lắng nghe và kể lại — nên tôi sẽ nghe tiếp, và sẽ đếm lại một lần nữa khi danh sách chính thức được công bố.